Trong các yếu tố ô nhiễm, thì ô nhiễm hóa chất vào không khí và nguồn nước là những vấn đề khó xử lý nhất, độ lan tỏa ô nhiễm nhanh, nên chi phí xử lý cao và khó – hiện nay vấn đề chủ động cải thiện ô nhiễm không khí, trong đó ô nhiễm xuất phát ngành sơn phủ  –một ngành  có ứng dụng rộng rãi trong dân dụng, sản xuất và công nghiệp, có ảnh hưởng lớn đến môi trường.

Có thể tham khảo về sự độc hại và xả thải của Sơn và xu hướng trong các link sau:

http://www.hawa.vn/vi/article/21052018hoi-thao-xu-huong-su-dung-son-goc-nuoc-tren-thi-truong-the-gioi

 

Vấn đề ô nhiễm đang tồn tại nặng nề ở sơn dân dụng và sơn công nghiệp cho gỗ và sắt thép.

Hiện tại người sử dụng tại VN không ý thức về việc họ đang sử dụng một sản phẩm không tốt cho bản thân và cộng đồng, dường như họ đương nhiên chấp nhận sản phẩm đã sơn dù sơn bằng loại gì. Các công việc sử dụng sơn cho đồ gỗ, hoặc sơn cho kết cấu sắt thép trong dân dụng và công nghiệp phổ biến là sơn gốc dầu ( dung môi pha sơn là xăng).

Theo thống kê của hiệp hội làng nghề, có hàng nghìn làng nghề ở Việt Nam gặp vấn đề xử lý môi trường, vì họ liên tục gây ô nhiễm bởi xả trực tiếp vào không khí: trong đó có hàng trăm làng nghề làm đồ gỗ nội thất, gần như hoàn toàn dùng sơn gốc dầu, làm ô nhiễm không khí cho khu vực và ảnh hưởng sức khỏe cho người lao động.

Vấn đề này liên quan và ảnh hưởng đến cả triệu người đang làm việc trong môi trường các làng nghề và các xưởng, nhà máy phun sơn, và hàng năm phát thải rất lớn lượng khí thải từ hàng chục triệu lit dung môi hữu cơ bay hơi thẳng ra môi trường, tăng hiệu ứng khi thải.

Làng nghề và các doanh nghiệp đều biết là độc hại cho chính họ, và có thể bị dân cư phản đối (nhiều vùng làng nghề lại là tâp hợp từ các hộ gia đình sản xuất ngay trong nhà, không có xưởng riêng, ở lẫn vào khu dân cư; có nơi cả vùng, phần lớn các hộ đều làm nghề). Ở làng nghề và các hộ gia đình, họ nhận thức được hết sự thiệt thòi vì hi sinh sức khỏe rất rõ, sơn có chỉ số chất hữu cơ bay hơi VOC  cao đã được chứng mình là gây ung thư. Nhưng vì phải duy trì nghề, công việc kiếm sống, nên họ vẫn chấp nhận độc hại, bụi bặm, hứng chịu trực tiếp mùi sơn rất đáng sợ mà không thể đầu tư cho thiết bị xử lý thải vào không khí. Họ có phòng phun sơn, và dùng quạt công suất lớn để hút điều hòa không khi trực tiếp xả ra ngoài cho đỡ ngạt.

Có quy định phải lắp hệ thống xử lý mùi như tháp hút, quạt hút và  xử lý trước khi dung môi thải ra không khí, nhưng các biện pháp xử lý ô nhiễm không khí hiện tại đang dùng như than hoạt tính, vi khuẩn … mà áp dụng cho ngành sơn thì coi như không xử lý được đáng kể.

Chưa kể tình trạng cháy nổ đã từng diễn ra phổ biến tại mọi làng nghề, và nhiều xưởng nhà máy sản xuất, vì dung môi hữu cơ dùng pha sơn đều dễ bắt cháy, gây thiệt hại về tài sản – dù mọi người đã rất cố gắng ý thức phòng cháy nổ, không thể chờ cứu hỏa của nhà nước, như vậy sẽ quá muộn -chỉ dập nốt đám cháy chứ không cứu được tài sản. Phần lớn các hộ sx không mua bảo hiểm cháy nổ,  gần như không có hệ thống dự phòng chữa cháy chuyên nghiệp, chỉ trang bị có vài bình cứu hỏa cầm tay.( Báo cáo của Hiệp hội gỗ VN về tình trạng các làng nghề.)

Trong nước có hàng trăm nhãn mác, từ nhiều cơ sở sản xuất sơn nhỏ đến các nhà máy lớn – nhập khẩu xăng, nguyên thùng phuy 200 lit rồi đóng can 20 lít hoặc chuyển nguyên phuy đến cho các hộ làm nghề sơn. Ở các kho chứa phuy xăng thì họ phải làm công tác phòng cháy, nhưng cháy lại thường xảy ra tại trực tiếp xưởng pha chế sơn -tại nơi trực tiếp sử dụng- do bất cẩn hoặc do vô tình. Tại xưởng sơn, các thùng xăng được để cẩn thận chỗ thoáng nhất, nhưng vì thiếu mặt bằng và điều kiện bảo quản chuẩn mực, hoặc xăng được để trong nhà, ngoài cửa, ngoài vỉa hè, hoặc ngay dọc đường đi chung.

Các cơ quan chức năng cũng không thể thực thi mạnh áp dụng luật và phạt- vì ảnh hưởng quá lớn đến nhiều triệu người nghèo- lao động chân tay, nếu không tìm được giải pháp giải quyết đồng bộ, vì không thể ngăn cấm sản xuất, xử phạt cũng không thay đổi được tình hình.Vì vấn đề cần sự liên kết thực thi mạnh mẽ các giải pháp toàn diện, nên tình trạng gia tăng ô nhiễm vẫn tiếp tục.

Thực ra làng nghề họ đều muốn thay đổi sang sơn gốc nước để cải thiện cho chính họ, nhưng họ không chủ động thay đổi được, dù đã thử nghiệm và tính giá thành khi chuyển sang sử dụng sơn gốc nước: vì họ đơn thuần chỉ là người sản xuất theo đơn hàng của các nhà phân phối – là các cửa hàng đồ gỗ, công ty nội thất… còn bên phân phối thì không quan tâm đến môi trường-để người sản xuất tự sản xuất và sơn- trừ khi người tiêu dùng yêu cầu sản phẩm an toàn. Nếu người tiêu dùng hiểu biết và khuyến khích người sản xuất sử dụng giải pháp thân thiện, thì là một động lực để Bên phân phối tác động đến nhà sản xuất thay đổi nhanh hơn, giảm các tác hại cho môi trường không khí.

  • Minh Hiền